Tagħlim billi tagħmel

Mudelli ta’ tagħlim esperjenzjali

Hemm numru ta’ approċċi jew termini differenti fl-intestatura “tagħlim billi tagħmel” jew “Tagħlim esperjenzjali” (tagħlim f’kuntesti tad-dinja reali), bħal:

  • xogħol ta’ laboratorju, workshop jew studio;
  • apprendistat;
  • tagħlim ibbażat fuq il-problemi;
  • tagħlim ibbażat fuq il-każijiet;
  • tagħlim ibbażat fuq il-proġett;
  • tagħlim ibbażat fuq l-inkjesta;
  • tagħlim kooperattiv (ibbażat fuq ix-xogħol jew il-komunità).

It-tagħlim esperjenzali jiffoka fuq l-istudenti li jirriflettu fuq l-esperjenza tagħhom li jagħmlu xi ħaġa, sabiex jiksbu tagħrif kunċettwali kif ukoll tagħrif espert prattiku. Il-mudell ta’ tagħlim esperjenzali ta’ Kolb jissuġġerixxi erba’ stadji f’dan il-proċess:

  • esperimentazzjoni attiva;
  • esperjenza konkreta;
  • osservazzjoni riflettiva;
  • kunċettwalizzazzjoni astratta.

Hemm ħafna mudelli ta’ disinn differenti għat-tagħlim esperjenzali, iżda għandhom ukoll ħafna karatteristiċi komuni.

Xogħol tal-laboratorju, workshop jew studio: Valur pedagoġiku importanti tal-klassijiet tal-laboratorju huwa li jippermettu lill-istudenti jiċċaqalqu mill-konkret (osservazzjoni tal-fenomeni) għall-astratt (fehim tal-prinċipji jew teoriji li huma derivati ​​mill-osservazzjoni tal-fenomeni). Ieħor huwa li l-laboratorju jintroduċi lill-istudenti għal aspett kulturali kritiku tax-xjenza u l-inġinerija, li l-ideat kollha jeħtieġ li jiġu ttestjati b’mod rigoruż u partikolari biex ikunu kkunsidrati ‘veri’.

L-apprendistat huwa mod partikolari li jippermetti lill-istudenti jitgħallmu billi jagħmlu. Ħafna drabi huwa assoċjat ma’ taħriġ vokazzjonali fejn xi ħadd responsabbli b’aktar esperjenza jew min imexxi jimmudella mġieba, l-apprendist jipprova jsegwi l-mudell, u min imexxi jipprovdi feedback. It-tagħlim fl-apprendistat mhuwiex biss dwar kif titgħallem tagħmel (tagħlim attiv), iżda jeħtieġ ukoll fehim tal-kuntesti li fihom se jiġi applikat it-tagħlim. Barra minn hekk hemm element soċjali u kulturali għat-tagħlim, il-fehim u l-inkorporazzjoni tal-prattiki, drawwiet u valuri aċċettati ta’ esperti fil-qasam.

Tagħlim ibbażat fuq il-problemi: L-ewwel forma ta’ tagħlim ibbażat fuq il-problemi sistematizzat (Problem-based learning – PBL) ġiet żviluppata fl-1969 minn Howard Barrows u kollegi fl-Iskola tal-Mediċina fl-Università McMaster fil-Kanada, minn fejn infirex għal bosta universitajiet, kulleġġi u skejjel oħra. Dan l-approċċ huwa dejjem aktar użat f’oqsma tas-suġġett fejn il-bażi ta’ tagħrif qed tespandi malajr u fejn huwa impossibbli għall-istudenti li jikkontrollaw t-tagħrif kollu fil-qasam f’perjodu limitat ta’ studju. Meta jaħdmu fi gruppi, l-istudenti jidentifikaw dak li diġà jafu, dak li għandhom bżonn ikunu jafu, u kif u fejn għandhom aċċess għal informazzjoni ġdida li tista’ twassal għar-riżoluzzjoni tal-problema. Ir-rwol tal-għalliem (ġeneralment imsejjaħ tutur fil- tagħlim ibbażat fuq il-problemi klassiku) huwa kritiku biex jiffaċilita u jiggwida l-proċess tat-tagħlim.

Tagħlim ibbażat fuq il-każijiet: Bit-tagħlim ibbażat fuq il-każijiet, l-istudenti jiżviluppaw ħiliet fil-ħsieb analitiku u ġudizzju riflessiv billi jaqraw u jiddiskutu xenarji kumplessi tal-ħajja reali.

Tagħlim ibbażat fuq il-proġett: It-tagħlim ibbażat fuq il-proġett huwa simili għal tagħlim ibbażat fuq il-każijiet, iżda għandu t-tendenza li jkun itwal u usa’ fl-ambitu, u b’aktar awtonomija / responsabbiltà tal-istudenti fis-sens li jagħżlu sottotemi, jorganizzaw xogħolhom, u jiddeċiedu dwar liema metodi għandek tuża biex tmexxi l-proġett. Il-proġetti huma ġeneralment ibbażati madwar problemi tad-dinja reali, li jagħtu lill-istudenti sens ta’ responsabbiltà u pussess fl-attivitajiet ta’ tagħlim tagħhom.

Tagħlim ibbażat fuq inkjesta: Tagħlim ibbażat fuq inkjesta (Inquiry-based learning – IBL) huwa simili għal tagħlim ibbażat fuq proġett, iżda r-rwol tal-għalliem / istruttur huwa kemmxejn differenti. Fit-tagħlim ibbażat fuq il-proġett, l-għalliem jiddeċiedi l-‘mistoqsija li tmexxi’ u għandu rwol aktar attiv fil-gwida tal-istudenti matul il-proċess. Fit-tagħlim ibbażat fuq l-inkjesta, l-istudent jesplora tema u jagħżel suġġett għar-riċerka, jiżviluppa pjan ta’ riċerka u jasal għal konklużjonijiet, għalkemm għalliem ġeneralment ikun disponibbli biex jipprovdi għajnuna u gwida meta jkun hemm bżonn.

 

Qawwiet u dgħjufijiet tal-mudell tat-tagħlim tal-apprendistat

(https://www.tonybates.ca/2014/08/06/models-for-teaching-by-doing-labs-apprenticeship-etc/)

Meta tiffoka fuq il-mudell tat-tagħlim tal-apprendistat, il-vantaġġi ewlenin jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

  • li tgħallem u li titgħallem huma mdaħħla ħafna f’kuntesti kumplessi u varjabbli ħafna, li jippermettu adattament rapidu għall-kundizzjonijiet tad-dinja reali
  • tagħmel użu effiċjenti mill-ħin ta’ esperti, li jistgħu jintegraw it-tagħlim fir-rutina tax-xogħol regolari tagħhom
  • tipprovdi lill-istudenti b’mudelli jew għanijiet ċari li jaspiraw għalihom
  • jakkulturizza lill-istudenti għall-valuri u n-normi tas-sengħa jew professjoni

 

Min-naħa l-oħra, hemm xi limitazzjonijiet serji b’approċċ ta’ apprendistat, partikolarment f’apprendistat mhux tradizzjonali:

  • ħafna mit-tagħrif tal-imgħallem huwa taċitu, parzjalment minħabba li l-kompetenza tagħhom hija mibnija bil-mod permezz ta’ firxa wiesgħa ħafna ta’ attivitajiet,
  • l-esperti ta’ spiss ikollhom diffikultà biex jesprimu konxjament jew verbalment l-iskema u t-tagħrif ‘profond’ li huma bnew u ħadu kważi bħala fatt, u jħallu lil min jitgħallem spiss ikollu jaqta’ jew japprossima dak li hu meħtieġ minnhom biex isiru esperti huma stess,
  • l-esperti ħafna drabi jiddependu biss fuq l-immudellar bit-tama li l-istudenti jieħdu t-tagħrif u l-ħiliet billi sempliċement jaraw l-espert fl-azzjoni, u ma jsegwux l-istadji l-oħra li jagħmlu mudell ta’ apprendistat aktar probabbli li jirnexxu.
  • huwa ċar li hemm numru limitat ta’ studenti li espert wieħed jista’ jimmaniġġja, minħabba li l-esperti nfushom huma kompletament involuti fl-applikazzjoni tat-tagħrif espert tagħhom f’kundizzjonijiet ta’ xogħol li ta’ spiss jistgħu jħallu ftit ħin biex jagħtu attenzjoni għall-ħtiġijiet ta’ studenti novizzi fis-sengħa jew professjoni
  • programmi ta’ apprendistat vokazzjonali għandhom rata ta’ attrizzjoni għolja ħafna: per eżempju, fil-British Columbia, aktar minn 60% ta’ dawk li jidħlu fi programm formali ta’ apprendistat vokazzjonali bbażat fuq il-kampus jirtiraw qabel it-tlestija b’suċċess tal-programm. Bħala riżultat, hemm numru kbir ta’ nies tas-sengħa b’esperjenza fil-forza tax-xogħol mingħajr akkreditazzjoni sħiħa, li jillimitaw l-iżvilupp tal-karriera tagħhom u jnaqqsu l-iżvilupp ekonomiku fejn hemm nuqqas ta’ ħaddiema tas-sengħa kwalifikati bis-sħiħ.
  • fi snajja’ jew okkupazzjonijiet li għaddejjin minn bidla mgħaġġla fuq il-post tax-xogħol, il-mudell ta’ apprendistat jista’ jnaqqas l-adattament jew jinbidel fil-metodi tax-xogħol, minħabba l-prevalenza ta’ valuri u normi tradizzjonali li jiġu mgħoddija mill-‘imgħallem’ li jista’ ma jibqax daqshekk rilevanti għal kundizzjonijiet ġodda li jħabbtu wiċċhom magħhom il-ħaddiema. Din il-limitazzjoni tal-mudell tal-apprendistat tista’ tidher b’mod ċar fis-settur tal-edukazzjoni postsekondarja, fejn il-valuri u n-normi tradizzjonali madwar it-tagħlim huma dejjem aktar f’kunflitt ma’ forzi esterni bħat-teknoloġija l-ġdida u l-massifikazzjoni tal-edukazzjoni għolja.

Minkejja dan, il-mudell ta’ apprendistat, meta applikat sewwa u sistematikament, huwa mudell utli ħafna għat-tagħlim f’kuntesti kumplessi ħafna tad-dinja reali.

Attività 1: Assessjar ta’ mudelli ta’ disinn esperjenzali

Jekk jogħġbok wieġeb il-mistoqsijiet li ġejjin għalik innifsek.

  1. Jekk għandek esperjenzi bl-apprendistat, x’ħadem tajjeb u x’ma ħadimx?
  2. Id-differenzi bejn it-tagħlim ibbażat fuq il-problemi, it-tagħlim ibbażat fuq il-każijiet, it-tagħlim ibbażat fuq il-proġett u t-tagħlim ibbażat fuq l-inkjesta huma sinifikanti, jew huma verament varjazzjonijiet żgħar biss fuq l-istess mudell tad-disinn?
  3. Għandek preferenza għal xi wieħed mill-mudelli? Jekk iva, għaliex?

Test your knowledge!